Koncert się kończy. Ostatni utwór, światła na scenie gasną, publiczność zaczyna klaskać, a po chwili tysiące osób ruszają w stronę wyjścia.
Dla uczestnika to po prostu koniec dobrej zabawy.
Dla organizatora i służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo to moment, w którym trzeba mieć oczy szeroko otwarte.
Bo o ile podczas koncertu kilka tysięcy osób jest skupionych w jednym miejscu i zajętych tym samym wydarzeniem, o tyle po jego zakończeniu wszyscy nagle chcą zrobić dokładnie to samo – wyjść.
I właśnie wtedy zaczyna się bardzo ciekawa część pracy ochrony.
Dlaczego wyjście może być trudniejsze niż wejście?
Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że wejście jest największym wyzwaniem.
Tysiące osób pojawiają się w podobnym czasie, trzeba sprawdzić bilety, przeprowadzić kontrole bezpieczeństwa, kierować ruchem i pilnować, żeby nie tworzyło się niebezpieczne zagęszczenie.
To rzeczywiście ogromne wyzwanie.
Ale przy wyjściu pojawia się dodatkowy problem.
Ludzie wychodzą niemal jednocześnie.
Podczas koncertu publiczność jest rozproszona po całym obiekcie. Część osób stoi pod sceną, część siedzi na trybunach, inni są w strefach gastronomicznych czy przy punktach sanitarnych.
Kiedy wydarzenie się kończy, wszystkie te osoby zaczynają przemieszczać się w kierunku wyjść.
I nagle miejsce, które jeszcze chwilę wcześniej było stosunkowo spokojne, może zostać bardzo szybko wypełnione ludźmi.
Tłum nie porusza się jak samochody
To jedna z najważniejszych rzeczy, które trzeba zrozumieć przy organizacji dużych wydarzeń.
Samochody mają pasy ruchu, sygnalizację i określone kierunki jazdy.
Tłum ludzi działa zupełnie inaczej.
Jedna osoba zatrzyma się, bo szuka znajomych. Ktoś inny nagle zmieni kierunek. Ktoś chce zrobić zdjęcie. Ktoś szuka wyjścia. Inna osoba próbuje znaleźć swoją grupę.
A kiedy takich osób jest kilka tysięcy, drobne decyzje pojedynczych uczestników zaczynają wpływać na ruch całej grupy.
Dlatego podczas zabezpieczenia imprezy służby muszą obserwować nie tylko to, czy ludzie wychodzą, ale również jak się przemieszczają.
Przepisy dotyczące bezpieczeństwa imprez masowych wprost wskazują na konieczność przeciwdziałania nadmiernemu zagęszczeniu osób, a służby informacyjne mają m.in. nadzorować bezpieczne wejście i wyjście uczestników.
Największym problemem może być… wąskie gardło
Wyobraź sobie lejek.
Do jego szerokiej części możesz wlać dużo wody, ale na końcu wszystko musi przejść przez niewielki otwór.
Z ludźmi jest podobnie.
Duża przestrzeń może pomieścić tysiące osób, ale jeżeli prowadząca z niej droga nagle zwęża się do jednego przejścia, schodów, bramy albo wąskiego korytarza, właśnie tam może powstać największe zagęszczenie.
Dlatego przy planowaniu imprezy tak istotne są nie tylko same wyjścia, ale również drogi prowadzące do nich.
Organizator imprezy masowej ma obowiązek zapewnić wyznaczone drogi ewakuacyjne oraz drogi umożliwiające dojazd służbom ratowniczym i Policji.
To nie jest więc kwestia ustawienia kilku barierek w dniu koncertu.
Za takim rozwiązaniem stoi wcześniejsze planowanie.
„Gdzie jest moje wyjście?”
To jedno z najprostszych pytań, a jednocześnie bardzo ważne.
Podczas dużego wydarzenia nie każdy uczestnik zna obiekt.
Ktoś jest na stadionie pierwszy raz. Ktoś przyszedł tylko na konkretny koncert. Ktoś wyszedł z sektora i nie wie, w którą stronę powinien się skierować.
Dlatego oznaczenia, komunikaty i obecność służb informacyjnych mają ogromne znaczenie.
Czasami wystarczy odpowiednio skierować ludzi, aby uniknąć tworzenia się niepotrzebnego tłoku w jednym miejscu.
I tutaj pojawia się kolejna rzecz, której zwykły uczestnik często nie zauważa.
Ochrona nie tylko pilnuje. Ochrona również kieruje ruchem ludzi.
A co, jeśli ktoś się zatrzyma?
W normalnych warunkach zatrzymanie jednej osoby nie stanowi problemu.
Ale wyobraźmy sobie, że kilkaset osób porusza się w jednym kierunku, a jedna osoba nagle staje na środku przejścia, bo próbuje znaleźć znajomego.
Kolejne osoby muszą ją ominąć.
Powstaje małe zamieszanie.
Ktoś zatrzymuje się za nią.
Kolejna osoba również zwalnia.
I w ten sposób niewielka przeszkoda może zacząć wpływać na przepływ większej grupy.
Dlatego służby obserwują miejsca, w których ludzie mogą się zatrzymywać, zawracać albo zmieniać kierunek.
W przepisach dotyczących szkolenia służb imprez masowych znajdują się zresztą zagadnienia związane m.in. z zachowaniem tłumu w sytuacji kryzysowej, kontrolą jego przepływu oraz aktywnym działaniem służb.
Nie każdy chce wyjść od razu
To kolejna rzecz, która może wydawać się banalna.
Po zakończeniu koncertu część osób natychmiast rusza do wyjścia.
Inni zostają.
Ktoś chce zrobić zdjęcie.
Ktoś czeka na znajomych.
Ktoś kupuje jeszcze coś do jedzenia.
Ktoś próbuje znaleźć zagubioną rzecz.
Jeszcze ktoś inny nie chce wychodzić razem z największą falą uczestników.
W efekcie publiczność nie opuszcza obiektu jako jedna idealnie uporządkowana grupa.
Ruch jest płynny i zmienny.
I właśnie dlatego zabezpieczenie nie kończy się w momencie, kiedy artysta schodzi ze sceny.
A potem wszyscy trafiają… na parking
Załóżmy, że publiczność bezpiecznie opuszcza stadion.
Czy to koniec?
Niekoniecznie.
Teraz zaczyna się kolejny etap.
Tysiące osób kierują się w stronę parkingów, przystanków komunikacji miejskiej, taksówek, samochodów i punktów odbioru.
Czasami kilka tysięcy osób próbuje w tym samym momencie zamówić przejazd albo znaleźć samochód.
Powstają korki.
Ludzie przechodzą przez drogi.
Samochody próbują wyjechać z parkingów.
Autobusy mają problem z przejazdem.
To pokazuje, że bezpieczeństwo imprezy masowej nie ogranicza się do tego, co dzieje się bezpośrednio przed sceną.
Trzeba patrzeć na cały przepływ uczestników.
A co, jeśli wydarzy się coś nieprzewidzianego?
I tutaj dochodzimy do najważniejszej części.
Normalne zakończenie imprezy to jedno.
Ale służby muszą być przygotowane również na sytuacje, których nikt nie planuje.
Pożar. Nagłe zagrożenie. Awaria. Problemy techniczne. Konieczność opuszczenia określonej części obiektu.
W takim przypadku zwykłe „wychodzenie do domu” może zamienić się w sytuację wymagającą szybkiej i skoordynowanej reakcji.
Dlatego organizator musi posiadać odpowiednie procedury dotyczące postępowania w przypadku pożaru lub innego miejscowego zagrożenia, a także rozwiązania dotyczące organizacji ewakuacji.
I właśnie dlatego profesjonalne zabezpieczenie imprezy zaczyna się na długo przed otwarciem bram.
Co w tym czasie robi ochrona?
Dużo więcej, niż może się wydawać.
Służby porządkowe odpowiadają za bezpieczeństwo i porządek publiczny, a służby informacyjne mają m.in. dbać o bezpieczeństwo uczestników i informować ich o rozwiązaniach organizacyjnych.
W praktyce oznacza to między innymi obserwowanie tłumu, reagowanie na problemy, kierowanie uczestników, pilnowanie drożności przejść i reagowanie wtedy, kiedy sytuacja zaczyna odbiegać od zaplanowanego przebiegu.
Nie zawsze oznacza to interwencję.
Czasami najlepszą decyzją jest właśnie nie dopuścić do powstania problemu.
Skierować ludzi w inne miejsce.
Poprosić o nieblokowanie przejścia.
Poinformować uczestników, gdzie znajduje się wyjście.
Zareagować, zanim niewielkie utrudnienie zamieni się w poważniejszą sytuację.
Najlepsze zabezpieczenie to takie, którego prawie nie zauważasz
Podczas dobrze zabezpieczonej imprezy większość uczestników nie zastanawia się nad pracą ochrony.
I to jest właściwie najlepszy komplement.
Bo uczestnik ma się dobrze bawić.
Ma śpiewać, tańczyć, oglądać mecz, robić zdjęcia i spędzać czas ze znajomymi.
Nie powinien zastanawiać się, czy wyjście jest drożne, gdzie znajduje się najbliższa droga ewakuacyjna albo czy ktoś obserwuje przepływ ludzi.
Ktoś już się tym zajmuje.
I właśnie dlatego bezpieczeństwo imprezy masowej to nie tylko kontrola przy wejściu i reagowanie na incydenty.
To przede wszystkim planowanie, obserwacja i przewidywanie tego, co może wydarzyć się za chwilę.
Koncert się kończy. Praca ochrony jeszcze nie.
Kiedy ze sceny schodzi ostatni artysta, dla publiczności zaczyna się droga do domu.
Dla służb zabezpieczających imprezę to nadal część wydarzenia.
Bo kilka tysięcy osób musi bezpiecznie opuścić obiekt, rozproszyć się, dotrzeć do samochodów, komunikacji lub innych środków transportu.
I właśnie wtedy najlepiej widać, że profesjonalna ochrona imprezy masowej to znacznie więcej niż stanie przy wejściu.
To przewidywanie ruchu ludzi, reagowanie na sytuacje i dbanie o bezpieczeństwo od pierwszego uczestnika wchodzącego na teren imprezy aż do ostatniego, który go opuszcza.
Bezpieczna impreza nie kończy się wraz z ostatnim utworem
W AGAT GROUP zabezpieczenie imprez masowych traktujemy jako proces, który obejmuje cały czas trwania wydarzenia – od przygotowania i wejścia uczestników, przez kontrolę i bieżące reagowanie, aż po bezpieczne opuszczenie obiektu.
Bo dobrze przygotowana ochrona powinna być gotowa nie tylko na to, co wydarzy się na scenie, ale również na to, co wydarzy się pod nią.
Kiedy publiczność wychodzi, my nadal pracujemy.